Sample Rate Nedir?

Computer Audio’nun hayatımıza girmesinden itibaren aşağıdaki gibi muhabbetler herhalde çoğalmıştır:

=> Abi senin DAC kaç basar, pardon yani kaç çalar?
=> 16/44.1 çalıyor hocam.
=> Yapma yaa, abi ben yeni bir DAC aldım, harbi 24/192 basıyor. Insan alırken bir bana sorar yaa. Akşama yarıştıralım mı?

Not: Yukarıdaki hayali muhabbette 44.1 veya 192 denilen şeyler bir audio sinyalinin çözünürlüğünü belirleyen “sample rate” değerleridir. Sinyalin kalitesini belirleyen faktörlerden biri de “word length”dir, onu da bir sonraki yazıda ele alırım.

Şimdi gelin çok fazla işin tekniğine kaçmadan ve basitçe bu “sample rate” dedikleri ne menem şeymiş biraz araştıralım.

Bir kayıt sırasında ADC (Analog Digital Converter) denilen alet kayıttan fotoğrafçılık diliyle “anlık resimler” çeker ve onları dijital olarak hafızada saklamak üzere bir kayıt cihazına gönderir. Bunlara da “sample” denir. Şimdilerde bu iş için bilgisayar hard-diskleri kullanılıyor.

Bu sample’ların hangi sıklıkta olacağı da ses mühendisinin kararı ile olur. Mesela bir CD’de 44.1kHz dediğimiz çözünürlük bu resimlerin saniyede 44100 kere çekilmesinden ibarettir. Niye ille de 44.1kHz derseniz, Nyquist Teorisi’ni bir inceleyin derim.

Sonra biz bu kayıtları alıp DAC’ımızda (Digital Analog Converter) çözdüğümüz zaman, alet bu sample’ları saniyede 44100 kere resim çekilmiş gibi sırayla arka arkaya dizer, birleştirir, analog sinyaller olarak amplimize yollar ve bizde bunu müzik olarak algılarız. Tabii teorik olarak bu dinlediğimiz hiçbir zaman orjinal ses çözünürlüğünde olamaz çünkü çekilen resimlerin arası boştur ve DAC’lar bu eksik bilgileri tahminen doldurur.

Sample rate sayısı ne kadar büyük olursa resimlerin arasındaki boşluklar da o kadar az olur ve aslına yaklaşılır. Aşağıdaki resimde bendeki aynı kayıttan biri 16bit/44.1kHz, biri ise 24bit/96kHz olan iki dosyanın bilgileri var. Birincisinde 9.2 milyon sample varken, ikincisinde bu sayı 20.1 milyon sample’a çıkıyor.

Stüdyolarda genellikle 88.2kHz veya son senelerde de 176.4kHz sample rate kullanılıyor ve sonra da “redbook” standartı olan 16bit/44.1kHz’e düşürülüyor. Bu işleme “dithering” deniyor. Stüdyolarda bu garip ve küsuratlı oranların kullanılmasının nedeni, çevrileceği Redbook standartının katları olmasıdır deniyor. Stüdyo kayıtlarının 44.1kHz’in katları olan 88.2 (2x) ve 176.4kHz (4x) olması, dithering yapılırken (yani çözünürlüğü düşürülürken) kalitenin daha iyi olmasına yolaçıyor(muş). Eğer CD’ye basılmıyacaksa sample rate’in 192.0kHz’e kadar yolu var.

Aşağıda bazı aletlerin sample rate’leri var:

* 8 kHz – Telefon
* 22.05 kHz – Radyo
* 44.1 kHz – CD
* 88.2 kHz, 96.0 kHz, 176.4 kHz, 192.0 kHz – DVD Audio, High Definition Audio

Işte “sample rate”in çok basit olarak açıklaması böyle. Tabii bir kayıtın başarılı olması için daha sayısız başka faktör var. Fakat çözünürlüğün artması, hele bir kayıdı stüdyoda yapıldığı gibi orjinal halinde kırpılmamış olarak yüksek çözünürlükte dinlemek hakikaten çok başka bir keyif. Bu arada benim arşivdeki High-Definition kayıt sayısı artıyor, her gün artan bir keyifle dinliyorum.

Toplu alımlar için diğer arkadaşların da high definition dinlemeye başlamalarını bekliyorum. 4-5 arkadaş beraber alırsak ilk etapta 50 civarında Hi-Def albüm alınabilir diye düşünüyorum.

Siz siz olun yeni DAC alacaksanız “bana ne high definition’dan” demeyin, muhakkak seçiminizi bu 24 bitlik kayıtları destekleyen aletlerden yana yapın. Işler o kadar hızlı gelişiyor ki, bugün yeni teknoloji diye düşündüğümüz aletler çok yakında müzelik olabilir!!!

Ses mühendisi olmadığım için benden bu kadar. Yanlış bilgi varsa da arkadaşlar yorum yazarak düzeltebilir.

Bu yazı Computer Audio, DAC, High Definition Audio içinde yayınlandı. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Sample Rate Nedir? için 2 cevap

  1. erhan dedi ki:

    güzel eline sağlık.

  2. kaya dedi ki:

    teşekkürler, faydalı oldu

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s