Yeni DAC Alacaklara

Son gelişmeler ışığında görünen o ki 24 bit High Definition gümbür gümbür geliyor. Bu geçiş döneminde de çeşitli formatlar ve çözünürlükleri bilgisayardan dinleyeceğiz. (16bit/24bit FLAC, APE, ALAC, MP3 vs.) Bu da alacağımız DAC’ların kapasitelerini çok dikkatli analiz etmemiz gerekiyor demek.

Bu formatlar ve çözünürlükler arasındaki geçişlerde DAC ve Player’ın ayarlarının da otomatik değişmesi gerekiyor!! Çok önemli bir konu, yoksa her parçada 16bit-24bit diye elle ayar yapmak lazım ki, olacak şey değil. Linn dinletisinde aklıma gelmişti ve Adnan Bey’e sormuştum. Linn software’i parçanın kaç bit, kaç kHz olduğunu algılayıp değişimi otomatik yapıyormuş, yani problem yok, düğmeye bas ve unut. Peki öteki DAC”lar nasıl acaba?

Sonra eve gelince baktım, bendeki EMU ve Foobar player eğer ASIO plug-in kullanılırsa bu geçişleri Linn gibi otomatik yapıyor, yoksa yapmıyor. Aşağıdaki resimlerde ASIO kullanılıyor ve dikkat ederseniz EMU’da “sample rate” fonksiyonu elle ayarlanamıyor, deaktive edilmiş. Foobar kontrollerinde ise “Output Data Format” düğmesi aynı şekilde deaktive edilmiş. Demek yazılım çözünürlüğü kendi algılayıp ayarları otomatik değiştiriyor. En alttaki resimde ise ASIO kullanılmıyor ve elle ayar mümkün.

Stüdyo kayıtlarının hemen herzaman 24 bit yapıldığı ve ASIO’nun da endüstri standardı olduğunu düşünürsek Pro-Audio DAC alacakların fazla problemi olmayacaktır ama, siz yine de alırken satıcıya muhakkak sorun.

Kendi özel yazılımları olmayan ve işletim sisteminin driverlarını kullanan USB DAC’larda buna nasıl çözüm buldunduğunu bilmiyorum. Daha doğrusu firmalar böyle bir olasılığı düşündüler mi, onu da bilemiyorum. Eski tasarımların bir kısmı 24bit’i de desteklemiyor olabilir. Almadan önce dikkatle araştırmakta fayda var.

Dikkatimi çekti, ünlü Lab47 Shigaraki DAC sadece 16bit çalabiliyor. Yani bu model sizlere ömür olmak üzere. Yine Hagerman’ın bütün DAC’ları içerde 24bit upsampling yapıyor ama input sadece 16bit. USB olmayan harici DAC’ların ise spec’lerine bakmak lazım, CD transportlarla çalmak üzere tasarlandıkları için sadece 16bit Redbook standartlarına uygun olabilirler. Dikkat edin 24bit upsampling yapabilir, ama bizim istediğimiz “data input” kapasitesinin 24bit/96khz olması.

Bu şekildeki bütün DAC’ların High-Definition Audio için yeniden tasarlanması gerekiyor. Kimbilir bu şekilde kaç ürün var, değişimlere uyamayan firmalar açısından durum vahim. Yeni DAC alacaklar çok dikkat etsin derim.

Yine çok önemli bir nokta da volume eşitlenmesi.(Replay Gain) Benim gibi karışık müzik dinleyenlerin başbelası, parçalar arasındaki volume farkları. Her seferinde volume ayarlamaktan insan helâk oluyor. Replay Gain’le bütün parçaların volume seviyesi 89db’e ayarlanıyor ve nadiren volume değiştirmek gerekiyor.

Replay Gain önce dosyaları tarıyor, sonra her dosya için özel küçük bir bilgi ekliyor ve (çok önemli) dosyayı değiştirmiyor. Player ise çalma anında bu ek bilgiyi gerçek zamanlı kullanıp sesi ayarlıyor. Istediğiniz anda da bir tıklamayla eki silip dosyayı orjinal hale getiriyorsunuz. Player yazılımı seçerken de “Replay Gain” fonksiyonunu desteklemesine dikkat edin.

Bu iki önemli noktayı yazayım dedim, yenileri aklıma geldikçe eklerim. Tabii bu yazdıklarım PC ve Hi-Def Audio isterem diyenlere, yoksa eski sistem devam.